De Zaanse Geschiedenis

De tweede editie van de Zaanse Geschiedenisquiz vond plaats op 31 oktober 2017 in het Zaantheater. Een leerzame, gezellige en spannende avond, georganiseerd door het Gemeentearchief Zaanstad, het Zaantheater en de Vereniging Zaans Erfgoed. De stadsdichters Jeroen van Leeuwen en Ellis van Atten verdiepten zich ook in de Zaanse Geschiedenis en schreven.

 

Een Zaanse Geschiedenis

Noordse wind gaat liggen
Plat op haar rug
In dit blubberig land viert het feest zichzelf ..in samenspraak met Osiris
Groeipijn aan natuurlijke oevers stroomt over toekomst die hier is
Wilde bloemen bloeien in het zilveren zoemen
Benoemen van totale ontwikkeling in verwildering
Zes eeuwen voor het begin van een jaartelling
Weinig werd overgeleverd ondanks de kunst van verhalen vertellen
Wij graven zonder woorden naar nederzettingen
tussen de zeeklei, leem en veenpakketten.

Potscherven van vergeten bewoners
bewijzen bestaan achter strandwallen
Schreeuwende zeemeeuwen vliegen
langs oevers van een veenriviertje
en broeden op het oer IJ
gescheiden van de zee
Waterverplaatsingen, volksverhuizingen
de Romeinen namen deel
Bewoning langs drassige wildernis
woest moeras en vormend veen
Sporen in slotenpatronen

Woest stuwt een storm het IJ tegen Assendelver Zeedijk
Kolkend blauw met witte koppen tot in Beverwijk
Ogenblikken bevroren en traanden maanden
Weinig bronnen bestaan over de West-Friezen en Saenden
Lang geleden werd oud leven toegedekt met nieuwe bodemlagen
Ontginningen door dempen, dijken aanleggen en bomen zagen
Knotwilgen als obelisken, ridders zijn strijders te paard
Boeren verhandelen voedsel op markten van tijdelijke aard
We zijn vertrokken op een vloot vlotten achter de rest aan
Plannen bedacht als vlam in de pan door de machtige Banne van Westzaan

Van hout zaagt men boten, haringbuizen varen uit
Fluitschepen trekken door Zaanse Straten naar de Oostzee
Daar hijst men de spek op aan karnaten, eet men scheepsbeschuit
De bedrijvigheid groeit, maar levens gaan verloren
Ook de walvis wordt met de dood bedreigd
Een graf wordt niet gegraven
het water wel uitgediept tot grote havens
Het monster is tot leven gewekt
In pakhuis de Vrede gelegd
Overslag tot aan vandaag

Veenpolder drassig land vastgeklonken op palen,
zaagmolens draaien en malen
Het zijn houten motoren
Een gezegde zacht uitgesproken in Nauerna met Zaanse neurie
bleek later een spreekbeurt over de Spaanse furie
De laatste jury staart verbaasd maar spreekt niet.
Stil staren naar voorbijflitsende lichtjaren op een racefiets

Fabrieken stomen de Zaanstreek op met zelfgebouwde machinerie
laten rijst, meel, cacao en koeken van de band rollen
Bouten, moeren en slijpende tollen vormen metaal tot kanonnen
Voor de oorlogsindustrie is economie de munitie
Draaiende treinsporen botsen met de vaart
Ondergronds reist de tijdlijn
tussen werk en thuis
tussen metropool en groene dorpen
tussen toen en nu ligt tijd en geld
Goed bewaard?
Over honderd jaar volgt nieuwe interpretatie
Wat je nu doet is morgen geschiedenis
wie wint of verliest is een tijdelijk inzicht

Sporen in de modder, woorden vol gedonder
De oorlog
Ooit begonnen
Nooit gewonnen
100 seconde verloren binnen een eeuw uitgeluid
Wanneer monumenten spreken. Een vliegenier gered
Op bankjes liggen dromen over de bankier van het verzet
Zweef vertraagd door zijn straat linksaf door de laan der vrijheid
De recente historie vertoont kenmerken van een ijstijd
Messteken in hartverscheurende treurige episoden
Mensen, kinderen aanbaden verdwenen goden

Meer arbeid dan mensen in een samengesmolten stad
trekt werkers van ver met handen uit de mouwen
Spaghetti en broodjes döner overgoten met lawaaisaus vullen
de toch al volle maag. Stadsgrenzen worden verplaatst
De Zaankanter heeft kleur gekregen – is meer dan groen
na volksverhuizingen. De geschiedenis herhaald vooruitgeschoven
is nooit afgelopen

Alles groen als gras blijft zoals het vroeger was
Zoals het vroeger was, is het nog steeds
Geschiedenis leeft
Lichtjaren
bakens maken in de Zaanse aarde
kriskras verdwalen over paden, straten waren nog water
Gisteravond spreekt zich uit in onbeantwoorde quizvragen

Ellis van Atten & Jeroen van Leeuwen, oktober 2017

 

Burgemeester Zaanstad krijgt beschuit met huisjes

Zaanstad heeft een nieuwe burgemeester. De Zaanse Stadsdichters Jeroen van Leeuwen en Ellis van Atten schreven een gedicht ‘Beschuit met huisjes’ en droegen die tijdens de installatie op 27 september 2017 voor. Hun voordracht is terug te zien op de website van Gemeente Zaanstad – na ongeveer 33 minuten! De stadsdichters genoten van de voorpret, de voordracht, het feestje en kijken uit naar wat burgemeester Jan Hamming voor gemeente Zaanstad gaat betekenen.

 

 

 

 

 

Cultuur in Zaanstad

Donderdag 6 juli 2017: Een bijeenkomst georganiseerd door Gemeente Zaanstad met partners in cultuur. CULTUUR IN ZAANSTAD: voorsorteren op de toekomst. De stadsdichters schreven samen een gedicht, pasten het tijdens de discussie nog aan en klommen op de zeepkist.

Cultuur op de Zeepkist

Boven op de zeepkist gestapt
Schreeuw en spreek met verstand
Cultuur is geen business plan

Knappe koppen met de grote K clusteren ideeën bij elkaar
cultiveren kunstig de poldercultuur in het Zaanse groen
Het domein van kunstprofessionelen en amateuren
opent de deuren voor wie het nodig heeft op recept
Genezing wetenschappelijk bewezen wordt met muziek ingezet
Sociaal bewegende klanken klinken door in een ander domein
De kunst is geen pillenfabriek, wel een alternatief medicijn
dat aftakeling stopt in het brein en het bloed sneller laat stromen
in creativiteit kunnen alle elementen van het leven samenkomen
Jongeren rappen curatief ouderen de eenzaamheid uit
‘Dag jongen, fijn samen muziek te maken en
Een breder publiek te raken.’ Cultuur stroomt

Vanuit drassig moerassige velden stroomt cultuur uit de kelder.
Vurig menselijke wensen herkenbaar door rookmelders.
Scanners en antennes zenden vele evenementen over

de stedelijke grenzen zo verbeteren successen.
Zevende hemel ligt hiernaast op de zaanse schans.
Ganzenbord uit de put grijp gewoon de laatste kans.
Maak een handstand en wees gelukkig in deze stad.
Met het hart op de juiste plaats..dus nu weet je dat. Het klopt Het klopt.

Zaanstad verhoogt de hoogste lat door verder te leren.
Soms is het ongewoon, een kwestie van experimenteren.
De stem terug bij de Hembrug maakt verbale munitie.
Innovatieve denktanken werken op intuïtie.
Uitwisseling van gevoel in beeld door deze taal.
Stromend water, de stroom geladen tot over het Noordzeekanaal.

Van kinds af aan verbonden door cultuur. Muzikaal geheugen zo lang geduld duurt.
Voorkomt dat nieuwe ouderen vereenzamen.
Leven doen we niet alleen, leven doen we samen.

Boven op de zeepkist gestapt
Schreeuw en spreek met verstand
Cultuur is geen business plan
Maar leeft en kleeft in de hand
Van artiesten en kunstenaars
Met aparte streken
Penselen schilderen plaatjes
Vol van deze hartekreten

Koninginnen, paarden en lopers blazen enthousiast van de toren
Bouwen spelverdelend luchtkastelen met toekomstmuziek
Trappelen voorgesorteerd achter haaientanden om voorrang te verlenen
aan participerende pionnen die het echte spel van cultuur spelen
Zij – onbevangen zonder regie – zijn het zuurstof in het water
De fotosynthese in het groen. De kunstkatalysators
Mannen in pakken op maat, vrouwen in hun sluiers
Meisjes op klompen, jongens van de straat
Stuiterende peuters, baby’s in de luiers

Boven op de zeepkist gestapt
Schreeuw en spreek met verstand
Cultuur is geen business plan

Maar leeft en kleeft in de hand
Van artiesten en kunstenaars
Met aparte streken
Penselen schilderen plaatjes
Vol van deze hartekreten

2017-09-10T20:43:06+00:00 Nieuws Stadsdichters Zaanstad|

Plat Polderland Poelenburg

Maandag 22 mei 2017: Een debatavond van architectuurplatform Babel over de ruimtelijke toekomst van Poelenburg en de rol van bewoners in wijkcentrum de Poelenburcht. Ellis van Atten schreef hiervoor een gedicht.

Plat Polderland Poelenburg

Ooit werd de Zaanse horizon naar het oosten verlegd

De laatste molen verplaatst, plat polderland verparkt ingepakt

Het water werd opgestuwd en verder weggestuurd

Waterkeringen Gouw, Weer en Watering begrensd

door straten. Waar ooit watergangen stroomden

werden duizenden huizen gebouwd, gekocht en gehuurd

Plat polderland, groene stadsrand werd bemenst

Kinderen speelden met bouwzand

Zonder oude molen wordt door torens wind gevangen

alleen de naam verraadt verleden dat ook heden maalt

een vogelaar zag al snel kansen verbleken

in vermengde geuren, kleurt opgroeiend verlangen

naar eigen stad, naar eigen park in eigen hand

De jeugd heeft de toekomst en is hier neergestreken

Een beetje vloggen, een beetje hangen

en dan hondsbrutaal verbaal in het NOS journaal

Poelenburg is zijn eigen stad ontstegen. Integraal

bundelen krachten, laat niemand zich hinderen

door één beeld. Hoezo mislukte integratie?

Hier ontstond het Nederlandse woord van het jaar

We polderen Babylonische spraakverwarring

mengen culturen tot een nieuwe natie

en schrijven samen ons eigen verhaal

In Poelenburg spelen onze kinderen

In een wijk, in een park, in een stad

in plat polderland met een gouden rand

De Ros

Op 21 mei 2017: Vandaag gaat het LOS in de ROS, met een draaiorgel, de drummers van Kalentura, de mannen van het Kapiteinskoor en het nieuwe Rosmolenwijkgedicht ‘De Ros’ van onze nieuwe stadsdichter Jeroen van Leeuwen! Het buurthuis voelt vandaag even als het centrum tijdens de lancering van MijnRosmolenwijk.nl Maar vanaf nu dus ook centraal op het wereldwijdeweb!

 

De Ros

Mag ik even de aandacht?

Nou, even dan..

Meester Jan bouwde zonnestraal-straten in schaduw van de Zwaardemaker.

Laten we  een praatje maken over de vroegere oevers van de Zaan.

Raadsels vol verbazing over rood paardenhaar daar in een molen teruggevonden.

Buurt van bevrijding zonder handen op een rug gebonden.

Vroeger werd de oost- met de westoever door een café-brug verbonden.

Goud is de koperen weerkaatsing van gezond licht.

Heel langzaam gerenoveerd ging weer de wond dicht.

Ronddolend door de Rosmolen, bezorg mooie enveloppen als een postbode.

Gekleurde geuren, knof- en bieslook, kamperfoelie voelsprieten van vertrouwen.

Binnenstebuiten hier blijft de kruidenier klanten houden.

Fabrieken werden complexen vol startende mensen in appartementen,

te koop voor een vast bedrag en rente.

Van arbeiderswijk tot bar weinig strijd , tevreden leven in vredestijd.

Tijd vliegt vleugels hebben greep op de  bewoners.

Tussen toen en nu loopt een dunne streep door de gewoontes.

Ronddolend door de Rosmolen, bezorg mooie enveloppen als een postbode.

Liefdesbrieven voor een buurt met karakter ingeprent.

Tussen de rivier, de Bernardbrug het in ’t Veldpark in gerend.

Daar vond ik dit gedicht op de grond.

Er stond: Rosmolen buurtplatvorm, de cirkel is rond.

 Jeroen van Leeuwen 2017

2017-09-10T20:49:24+00:00 Nieuws Stadsdichters Zaanstad|

Hier zijn uw Stadsdichters

Stadsdichters ZaanstadTweede verdieping gemeentehuis. We schrijven 13 april 2017. We tekenen een overeenkomst met gemeente Zaanstad, vanaf 1 april 2017 zijn wij, Jeroen van Leeuwen en Ellis van Atten, uw stadsdichters.

Het was een mooie bijeenkomst, officieel en informeel tegelijk. Koffie, thee, chocomel, twee ceremoniemeesteressen, wat opgetrommelde gemeente-stagiaires, vrienden en familie van uw stadsdichters en een aantal leden van de Zaanse Dichterskring.

Wethouder Dick Emmer sprak – bijna dichterlijke – afscheidswoorden voor onze voorgangers Mandy Pijl en Kees Jan Sierhuis. Terechte lofprijzingen; respectievelijk drie en vier jaar lang bezongen Mandy en Kees Jan de Zaanstreek, omlijstten zij evenementen met een gedicht en brachten ze de poëzie tot leven in Zaanstad.

Na ontroerende woorden van Kees Jan en een korte introductie van ons als stadsdichters, mochten wij de microfoon even vasthouden om onze dicht- en raptekstkunsten ten gehore te brengen. De sollicitatieopdracht was een gedicht over het cultuurcluster. Onze inzendingen – geklutst 😉 – droegen wij voor:


Kijkdoos

Zaanse wieken jagen nieuwe wind met oude adem

over nat hout en zagen planken doorzichtig

tot een dichtgevouwen doos met gaten

Kijk

Zoals Freek, de Jonge jongens fluiten eigen wijsjes. In de Zaan fluistert men verhalen over Verkade meisjes.

Ze stralen, weerkaatsen groen in een geopende hand. Flits van honderdduizend Sultana’s op een lopende band.

Er is rook er is brand, dichter bij het vuur. Het hart van deze stad wordt verlicht door de cultuur.

Puur de chocolade, haast is vertraagd in laag veen. Geschiedenis van Zaans Veem verbogen zoals kraakbeen.

Straatstenen in serieschakeling wijzen ons de weg. Over de Gedempte Gracht, zij vond de weg, wij onderweg.

Naar het centrum van het centrum, daar ligt het, Inverdan. Daar vind je een popschool in een popzaal waar iedereen chillen kan.

Geworteld groeiend groen kruipt daar tegen de muren

Beweegt van nature naar licht en lucht

laat zich niet sturen

Kijk

Verbonden gebonden groentesoep met een geklutst ei. Samenleven in de Zaanse steden, kom er gerust bij.

Traditioneel en experimenteel in één groot gebouw. Beginnersgeluk, professioneel een kleine meis wordt een mooie vrouw.

Toneel van wereldsteden en een instrument leren bespelen? Diverse podia, springplanken zijn geschilderd met penselen.

Fluxus opgelucht zie Fabrieksarbeiders op het witte doek. Muziek, architectuur, schone kunsten die een dichter zoekt.

Geen clusterhoofdpijnen, het besluit is al genomen. Wanneer de partijen het eens zijn, is er ruimte om te dromen.

De toekomst en verleden gebundeld tot helder Zaans groen. Onze cultuur in een structuur van: “laten we dit samen doen!”

Water stroomt daar over in de ongedempte gracht

slaat tegen de wal en breekt door dijken

kolkt de Zaan in en lacht

Kijk

Wat binnen is kan buiten

Na het tekenen van de overeenkomst met Gemeente Zaanstad met een prachtige ganzenveer was het tijd voor felicitaties, bloemen, taart en gezellig napraten.

Inspiratie

En dan nu: het echte werk! We laten ons bijpraten door onze voorganger, er wordt al gewerkt aan de eerste opdracht, ideetjes borrelen en plannen groeien. We houden u op de hoogte, maar zijn ook benieuwd naar wat u/jou bezig houdt waar wij – als stadsdichters – een rol in kunnen spelen.

Mailen kan altijd! Naar Jeroen naar Ellis of naar allebei.

2017-09-13T19:21:39+00:00 Nieuws Stadsdichters Zaanstad|

Welkom nieuwe stadsdichters

Gisteren maakte de gemeente Zaanstad met onderstaand bericht bekend dat Jeroen van Leeuwen en Ellis van Atten de nieuwe stadsdichters worden. Het begin van een mooi avontuur!

Stadsdichters Zaanstad

foto: Giovanni Masetti

De gemeente Zaanstad benoemt Jeroen van Leeuwen alias MC Hades en Ellis van Atten tot nieuwe stadsdichters van Zaanstad. Het duo volgt per 1 april de huidige stadsdichter Kees Jan Sierhuis op. Tijdens de selectieprocedure werd duidelijk dat een samenwerking met de twee dichters de uitkomst moest worden. Het duo verwerkt gevraagd en ongevraagd belangrijke Zaanse onderwerpen en gebeurtenissen in gedichten en rapteksten. Zo worden poëzie en rap dichter bij de inwoners van Zaanstad gebracht.

Al ruim tien jaar is MC Hades (Jeroen van Leeuwen) een vooraanstaand rapper, producer en DJ in de Zaanstreek. Jarenlang schreef hij teksten voor zijn hiphopband Zaans Schrikbewind, nu al weer geruime tijd als soloartiest. Daarnaast heeft hij in opdracht van de gemeente Zaanstad samengewerkt met stadscomponisten Merlijn Twaalfhoven, Jurriaan Berger en Mark Nieuwenhuis. Jeroen heeft een briljante flow en teksten vol scherpe taalkundige vondsten. Zijn werk als geschiedenisdocent op het Kennemercollege in Beverwijk heeft zijn voordrachtskunst levendiger gemaakt. Verder is hij betrokken geweest bij de organisatie en presentatie van evenementen als Jungle Strike en Hiphop Soulfood in de Flux.

Lid van Zaanse dichterskring: Ellis van Atten
Ellis van Atten schrijft columns, blogs en gedichten. Sinds 2014 is zij lid van de Zaanse Dichterskring en sinds 2016 beheert zij hun website, facebookpagina en twitteraccount. Ellis laat zich graag aanspreken en inspireren door jongeren en laat ze het liefst zelf aan het woord. Ze speelt met woorden en zinnen. In 2016 zat één van haar gedichten bij de 100 beste gedichten uit de Turing Gedichtenwedstrijd. Onlangs deed ze mee aan ‘De Soepsteen’, een vertelvoorstelling voor wereldverteldag en een samenwerking met verteller Giovanni Masetti en DJ Jeroen van Leeuwen. De samenwerking met Jeroen gaat ze nu voortzetten.

Voor de opvolging van de huidige stadsdichter Kees Jan Sierhuis is in het bijzonder gezocht naar kandidaten die met hun gedichten en rapteksten jongeren aanspreken en kunnen aansluiten bij hun belevingswereld. Dit duo is daar bij uitstek toe in staat volgens de selectiecommissie.

Eretitel
‘Stadsdichter’ is een eretitel. Het is een eervolle rol, die voor twee tot maximaal vier jaar door een dichter kan worden vervuld. Sinds 2007 heeft Zaanstad een stadsdichter. De selectiecommissie bestond uit Kees Jan Sierhuis (voormalig Stadsdichter), Debby de Ruiter (vertegenwoordiger Raaz), Roos Wijngaard (lid Adviespanel cultuur Zaanstad) en Steffie Louman-Engelaar (bestuurslid Zaans Groen).

2017-09-13T19:28:26+00:00 Nieuws Stadsdichters Zaanstad|

Pak aan!

Loading...

Vanaf zaterdag 18 februari 2017 is ie er officieel! De bundel ‘Pak Aan’ van Kees-Jan Sierhuis en Mandy Pijl.

Een goede locatie, fijn publiek, een officiele overhandiging, voordrachten door beide dichters maakten de presentatie een feest. De mooie gedichten; prachtig vormgegeven, gebundeld en gedrukt bij Heijnis en Schipper zijn een lust voor het oog. De gelukkigen hebben de bundel al in huis, anderen kunnen de bundel vinden in Boekhandel Stumpel in Krommenie.

2017-09-13T20:16:58+00:00 Nieuws Stadsdichters Zaanstad|